Opgelet!

Sinds augustus 2006 wordt Pluto niet langer als planeet beschouwd. De aanpassing van negen naar acht planeten is echter op het web nog niet helemaal doorgevoerd.

Opdracht 1

Noteer de nieuwe definitie van het begrip 'planeet'.

Noteer ook de definitie van 'astronomische eenheid'.

Definitie

Een planeet is een object dat:

-

-

-

Definitie

Maan of satelliet: hemellichaam dat een baan rond een planeet beschrijft (bijvoorbeeld: onze maan).

Definitie

Astronomische eenheid (AE):

Opdracht 2

Vul de tabel met planeeteigenschappen in met behulp van de planeetgegevens en de afstandsconvertor. Vul ook de vragen in (sommige antwoorden vind je in de inleiding).

Je kan de planeten op verschillende manieren indelen. Hier volgt een overzicht.

Definitie

Aardse planeten of steenachtige planeten:

- zijn hoofdzakelijk samengesteld uit steen en metalen

- hebben dus een hoge dichtheid

- hebben een vast oppervlak

- draaien traag om hun as (trage rotatie)

- hebben géén ringen en maximaal twee satellieten (= manen)

Joviaanse* of gasplaneten:

- bestaan voornamelijk uit waterstof en helium

- hebben dus een lage dichtheid

- hebben een diepe atmosfeer (geen vast oppervlak)

- draaien snel om hun as (snelle rotatie)

Opdracht 3

Klasseer de planeten van ons zonnestelsel in volgende oefening. Raadpleeg de bouw en eigenschappen van de planeten en de definities.

Opgelet: deze oefening is beveiligd tegen gokken!

Noteer daarna je bevindingen in een besluit.

Besluit

Planeten met een dichtheid .........................dan 2000 kg/m³ hebben een atmosfeer die grotendeels uit waterstof bestaat.

We noemen deze planeten de ................................ of de ....................................

Planeten met een dichtheid .........................dan 2000 kg/m³ hebben een atmosfeer die ofwel ontbreekt,

ofwel grotendeels bestaat uit koolstofdioxide of stikstof.

Deze planeten heten de ................................ of de ....................................

Definitie

Kleine planeten: planeten met een diameter van minder dan 13000 km.

Grote planeten: planeten met een diameter van meer dan 48000 km.

Opdracht 4

Los aan de hand van de overzichtstabel volgende vragen op.

Definitie

Binnenplaneten: planeten die tussen de zon en de asteroïdengordel liggen.

Buitenplaneten: planeten die verder van de zon liggen dan de asteroïdengordel.

Opdracht 5

Lijst alle binnen- en buitenplaneten op in deze tabel.

Behalve de zon, de planeten en hun manen bevinden zich ook een aantal andere hemellichamen in ons zonnestelsel. De bestaande indeling (in 'asteroïden', 'kometen'...) werd in augustus 2006 aangevuld met twee nieuwe definities ('dwergplaneet' en 'klein lichaam in het zonnestelsel').

De nieuwe en oude definities overlappen elkaar: er is bijvoorbeeld een asteroïde (oude definitie) die ook een dwergplaneet (nieuwe definitie) is. Wanneer een object tot een bepaalde groep behoort (bijvoorbeeld tot de asteroïden) wil dit dus NIET zeggen dat het automatisch niet tot een andere groep (bijvoorbeeld de dwergplaneten) behoort.

Opdracht 6

Noteer kort een definitie van asteroïde.

Los daarna de vragen op en zoek de diameter van de asteroïden in de oefening. Vul daarna het besluit aan.

Definitie

Asteroïde (of planetoïde):

Besluit

De grootste asteroïden hebben een diameter tot (afgerond) ..............km. De meeste asteroïden hebben echter een diameter van slechts .............km of kleiner.

Definitie

Een transneptunisch hemellichaam is een hemellichaam dat verder van de zon verwijderd staat dan Neptunus.

Definitie

Een ijsdwerg is een transneptunisch object van minstens enkele honderden km diameter en dat ijsachtiger is dan een asteroïde.

Pluto is de bekendste ijsdwerg.

Opdracht 7

Noteer met behulp van het astronomisch woordenboek een zéér korte definitie van het begrip 'komeet' (beperk je tot de samenstelling).

Definitie

Komeet:

Opdracht 8

Open 'maak je eigen komeet'. Kies vervolgens 'Mix'.

Noteer minstens vijf mogelijke ingrediënten. Gebruik indien nodig de vertaalhulp.

Maak daarna enkele combinaties van ingrediënten (door ze in de trechter te slepen) en klik op 'see it go' om je komeet te lanceren. Let op de vorm van de baan, de aanwezigheid van de staart(en) en de richting van de staart. Maak van je bevindingen gebruik om de onderstaande vragen op te lossen.

Opdracht 9

Ga na wat het verband is tussen een meteoor, een meteoroïde, een vallende ster en een meteoriet. Wees ook hier zeer beknopt (maar volledig) in je antwoord. Let vooral op het verband met de atmosfeer en het aardoppervlak.

Opdracht 10

Noteer de voorwaarden waaraan een hemellichaam moet voldoen om als hemellichaam beschouwd te worden.

Definitie

Een dwerplaneet is een hemellichaam dat:

-

-

-

-

Tot nu werden slechts drie hemellichamen als dwergplaneet erkend: Pluto, Ceres en Eris.

Definitie

Een plutoïde is een transneptunische dwergplaneet.

Tot midden 2006 werd Pluto als een planeet beschouwd, maar omwille van zijn aparte kenmerken beschouwen we Pluto nu als ijsdwerg en dwergplaneet. Ontdek met de volgende oefeningen deze aparte kenmerken.

Opdracht 11

Vergelijk het samenstellingstype (gasplaneet, steenachtige planeet, ijsdwerg) van Pluto met die van de dichtstbijzijnde planeten. Noteer ook de dichtheid van de atmosfeer.

Besluit

Pluto hoort wat samenstelling betreft niet thuis bij de dichtbijgelegen gasplaneten.

Opdracht 12

Open het virtuele planetarium. Selecteer bovenaan 'orbits' in plaats van 'sky'.

Kies bij 'options' rechts 'out to Pluto'. Vink ook 'planet names' aan. Je ziet nu de planeetbanen en de baan van Pluto om de zon.

Indien het niet geheel duidelijk is welke baan van Pluto is en welke van Neptunus, kies dan een ander jaar (bijvoorbeeld 2018).

Kantel de oriëntatie bovenaan (kies bijvoorbeeld 90°) en onderzoek hoe de baan van Pluto afwijkt van die van de planeten.

Gebruik ook de infofiche.