4.1 Overzicht van de bewegingen
AARDROTATIE
Opdracht 1
Beschrijf aan de hand van de animatie welke twee bewegingen de aarde in het zonnestelsel maakt.
De aarde:
- draait om haar eigen as
- beschrijft een baan om de zon
Deze twee bewegingen hebben heel wat gevolgen voor ons dagelijks leven. Daarom gaan we ze uitvoerig bestuderen in de volgende twee lessen.
4.2 De aardrotatie of aswenteling
4.2.1 Definties en beschrijving
Definities
Rotatie: het draaien (wentelen) van een hemellichaam rond zijn as
Aardrotatie: het draaien (wentelen) van de aarde om haar as
Rotatietijd of rotatieduur: de tijd nodig voor één volledige rotatie
Opdracht 2
Open de animatie en beschrijf de zin van de beweging van de rotatie (van west naar oost, van oost naar west, in wijzerzin of in tegenwijzerzin). Gebruik de hendel links van de aarde om het gezichtspunt te veranderen.
Vanaf de noordpool
in tegenwijzerzin
Langsheen de evenaar
van links naar rechts/van west naar oost
Vanaf de zuidpool
in wijzerzin
4.2.2 Gevolgen van de aardrotatie
AFWISSELING VAN DAG EN NACHT
Opdracht 3
Open het dag- en nachtbeeld van onze aarde.
Stel bovenaan als coördinaten Gent (zoek de coördinaten op met Encarta) in, naargelang je locatie.
Stel als datum vervolgens 15 november 2008 (2008-11-15) en als tijd 15:00 UTC in.
Vergroot het beeld door onderaan bij image size 320 te vervangen door 800.
Duid in onderstaande tabel aan of er in het gebied dag of nacht heerst op dat moment. Gebruik daarvoor een atlas of kaartenprogamma.
Denemarken
dag
Finland
nacht
het Arabisch schiereiland (grootste deel)
nacht
de Zwarte Zee
nacht
AFWISSELING VAN EB EN VLOED
Opdracht 4
De aardrotatie zorgt niet voor het ontstaan van getijden, maar wel voor de afwisseling tussen eb en vloed. Noteer voor Knokke de gevraagde tijdstippen van hoogwater.
Noteer het eerstvolgende tijdstip van hoogwater (vandaag)
wisselt elk etmaal
Noteer het tijdstip van hoogwater minstens 24 uur later (morgen)
idem
Bereken het verschil in uren en minuten tussen beide tijdstippen.
het verschil bedraagt tussen een uur en een half uur
VERSCHIL IN OMTREKSNELHEID
Opdracht 5
De rotatietijd van de aarde bedraagt 24 uur. Dit houdt in dat elk punt op aarde een cirkel (360 °) beschrijft rond de aardas, ongeacht de geografische breedte. De hoeksnelheid bedraagt daarom voor elk punt op aarde 360° / 24 uur.
De omtrek van die cirkel verschilt wél van punt tot punt en hangt af van de geografische breedte. Gebruik de animatie om voor de onderstaande plaatsen op aarde de omtreksnelheid (= de booglengte per tijdseenheid, in km/h) te berekenen.
Formuleer aan de hand van je bevindingen een besluit.
Besluit
AFPLATTING VAN DE AARDE
Definitie
Afplatting = (evenaarsdiameter - polaire diameter) / evenaarsdiameter
Opdracht 6
Bereken de afplatting van volgende planeten. Gebruik de waarde van de diameter voor de evenaarsdiameter
Mercurius
0
Aarde
0,0034
Saturnus
0,098
verklaring: Mercurius is een kleine planeet die snel gestold is, Saturnus heeft veel langer kunnen roteren eer ze gestold was
AFBUIGING VAN DE WINDEN (PROJECTIELEN, VLIEGTUIGEN...): DE CORIOLISAFBUIGING
Afbuiging in het noordelijk en in het zuidelijk halfrond | Lanceer zelf een projectiel | Afbuiging in het noordelijk halfrond | Afbuiging, speeltuin-stijl - aanrader!
Opdracht 7
Zoek de zin van de afbuiging in elk halfrond.
noordelijk halfrond
naar rechts
zuidelijk halfrond
naar links
In de loop van de geschiedenis heeft de mens manieren ontwikkeld om de tijd in te delen. De voorbeelden die wij bespreken zijn:
- de zonnetijd,
- de zonetijd en
- conventionele tijd.
De huidige tijdsindeling wordt sterk bemoeilijkt door het gebruik van zomer- en wintertijd.
Definitie
De zonnetijd is gebaseerd op de stand van de zon. Het is middag als de zon op zijn hoogste punt boven de horizon staat. De dag wordt verder in 24 uren verdeeld.
Opdracht 8
Beantwoord de vragen met behulp van de interactieve conventionele tijdzonekaart. Stel de tijd in op 12.00 uur Belgische tijd.
Als het bij ons 12 uur is, hoe laat is het dan in London? 11:00
En hoe laat is het dan in India? 16:30
Hoeveel conventionele tijdszones kent China? 1
Opdracht 9
België kent ook zomertijd en wintertijd. Beantwoord de volgende vragen.
Wanneer zullen we de eerstvolgende keer opnieuw de tijd op de klok moeten aanpassen? 26 oktober 2008
Met welke aanpassing zullen we dan te maken hebben: met wintertijd of met zomertijd ? van zomertijd naar wintertijd
Moeten we dan een uur bijtellen of aftrekken? een uur aftrekken ('spring forward, fall back')
Betekent dit dat we een uur vroeger moeten opstaan of dat we een uur langer in bed kunnen blijven liggen? Als je de klok een uur mag terugdraaien, kan je een uur langer blijven slapen.
Besluit
Zonnetijd: tijd op basis van de positie van de zon. Dit betekent dat enkel gemeenten (of steden) die op dezelfde meridiaan liggen dezelfde tijd hebben.
Zonetijd: zonnetijd van de centrale meridiaan. Is voor België gelijk aan de GMT (Greenwich Mean Time).
Conventionele tijd: is voor België GMT +1 (GMT is identiek aan West-Europses Tijd WET en bij benadering hetzelde als UTC en UT).
Zomertijd = is voor België GMT +2 of conventionele tijd + 1
Wintertijd = is voor België GMT +1
PLAATSBEPALING OP AARDE
Overzichtsfiguur cirkels op aarde | Horizoncoördinaten | Leuke oefening | Nog een animatie
SAMENVATTING
Het bepalen van de ligging van een plaats op aarde gebeurt met twee soorten cirkels:
- meridianen die de polen met elkaar verbinden en (= middaglijnen = lengtelijnen)
- breedtecirkels die evenwijdig lopen met het evenaarsvlak.
De ligging plaats op aarde wordt uitgedrukt als lengte en breedte
De breedte is de booglengte van een plaats tot de evenaar. bijvoorbeeld: 50° noorderbreedte
De lengte is de booglengte van een plaats tot de meridiaan van Greenwich.
Het zenit is het punt boven de waarnemer.
We hebben al gezien dat je de Poolster (althans in het noordelijk halfrond) kan gebruiken om de geografische breedte mee te bepalen:
de hoogte van de poolster komt overeen met de geografische breedte (op 90 °NB staat ze in het zenit, op de evenaar komt ze net boven de horizon uit).
Opdracht 11 (UITBREIDING)
De duur van de rotatie is afhankelijk van het gekozen referentiepunt. Maak de volgende oefening.
ZONNETIJD OF STERRENTIJD?
